Spektrum Autyzmu (ASD) u dzieci

Kompendium wiedzy i wsparcie

mgr Wiesława Tudaj-Waśko ; Psycholog

Witaj na blogu wspierającym rozwój dziecka.

Jeśli szukasz rzetelnych, fachowych informacji na temat neuroróżnorodności oraz specyficznych wyzwań rozwojowych, to trafiłaś/trafiłeś we właściwe miejsce. W poniższym artykule opisze pokrótce najczęstsze trudności, z jakimi mierzą się dzieci, wyjaśnimy ich podłoże neurologiczne oraz podpowiemy, gdzie szukać profesjonalnego wsparcia i sprawdzonych źródeł wiedzy.

Zrozumienie mechanizmów stojących za zachowaniem dziecka to pierwszy i najważniejszy krok w procesie świadomego wspierania jego potencjału.

Zapraszamy do lektury kompendium wiedzy o Autyzmie

Czym jest Autyzm ?

Spektrum Autyzmu - ASD (Autism Spectrum Disorder) to złożone zaburzenie neurorozwojowe o podłożu genetyczno-biologicznym.

Charakteryzuje się odmienną organizacją sieci neuronalnych,

co wpływa na procesy poznawcze i sensoryczne. W najnowszych wytycznych kładzie się nacisk na podejście neuroafirmujące, personalizację oraz wykorzystanie nowoczesnych technologii.

W podejściu Neuroafirmującym -odchodzi się od "naprawiania" dziecka

na rzecz:

• Akceptacji neuroróżnorodności.

• Dostosowania środowiska

  (np. ciche sale w szkołach) zamiast wymuszania zmiany zachowania dziecka.

• Używania języka opartego na zasobach (np. mówienie

  o "potrzebach wsparcia" zamiast "deficytach")

A tak bardziej "po ludzku" ? Spektrum autyzmu to nie choroba

a inny sposób w jaki mózg przetwarza informację. Wyobraź sobie,

że większość ludzi używa systemu Windows a mózg Twojego dziecka pracuje na IOS. Potrzebuje innych aplikacji i zrozumienia jak działa.

Skoro wiemy już, czym jest autyzm, przyjrzyjmy się kluczowym cechom

i obszarom, które stanowią największe wyzwanie w codziennym rozwoju.

• Dysfunkcje komunikacji społecznej:

  
  Obejmują m.in ograniczenia

  w rozumieniu intencji innych osób (tzw. teoria umysłu), trudności

  w inicjowaniu i podtrzymywaniu relacji oraz w użyciu języka

  w kontekście społecznym (pragmatyka). Dla dziecka w spektrum relacje z innymi

  są jak czytanie książki w języku, którego dopiero się uczy.

  Trudno mu domyślić się, co ktoś myśli lub czuje, jeśli nie powie tego wprost. Inicjowanie kontaktu czy podtrzymanie pogawędki o niczym bywa męczące i nienaturalne. Ironia, metafory czy żarty mogą być dla niego kompletnie niezrozumiałe.

• Sztywność poznawcza i behawioralna :

  Ograniczony repertuar zainteresowań oraz silne przywiązanie do rutyn (behawioralne stereotypie). Mogą występować zachowania powtarzalne.Świat bywa dla dziecka chaotyczny i nieprzewidywalny, dlatego szuka ono bezpiecznych kotwic.

  Stały plan dnia daje poczucie bezpieczeństwa. Każda nagła zmiana może wywołać ogromny stres. Dziecko potrafi godzinami zgłębiać jeden temat (np. pociągi, kosmos

  czy dinozaury) i stać się w nim prawdziwym ekspertem. Machanie rączkami,

  kręcenie się czy układanie zabawek w równe rzędy to sposoby na rozładowanie napięcia lub po prostu czerpanie radości.

• Różnice w przetwarzaniu sensorycznym:

  
  Nadwrażliwość (hiperreaktywność) lub podwrażliwość (hiporeaktywność) na bodźce,

  np. dźwięk, dotyk czy ruch.Zmysły dziecka działają jak radio z rozregulowanym pokrętłem głośności.Zwykły szum odkurzacza może boleć jak startujący odrzutowiec,

  a metka w koszulce drapać jak drut kolczasty.Dziecko może nie czuć bólu przy upadku albo przeciwnie – potrzebować bardzo mocnego docisku i ciągłego ruchu,

  żeby w ogóle poczuć swoje ciało.

Co to jest spektrum autyzmu (ASD) ? Metodyka pracy.

(aktualne podejścia terapeutyczne)

Poniżej zestaw narzędzi jakie możesz wykorzystać aby pomóc swojemu dziecku.

Trening Umiejętności Społecznych (TUS)

Nauka i ćwiczenie zachowań społecznych w małych grupach rówieśniczych, w bezpiecznych i przewidywalnych warunkach. Dowiedz się więcej na czym polega Trening Umiejętności Społecznych.

Terapia integracji sensorycznej (SI)

Wspieranie regulacji układu nerwowego poprzez odpowiednio dobrane bodźce (np. ruch, dotyk, czucie głębokie). Warto zaznaczyć, że skuteczność SI nadal jest przedmiotem badań, dlatego najlepiej traktować

ją jako element szerszego programu terapeutycznego.

Strukturalizacja otoczenia i wsparcie wizualne

Wykorzystanie planów dnia, piktogramów oraz systemów komunikacji alternatywnej i wspomagającej (AAC). Takie rozwiązania zwiększają poczucie bezpieczeństwa dziecka i pomagają mu lepiej rozumieć,

co się będzie działo.

Podejścia behawioralne i rozwojowe

Należą do nich m.in. terapia behawioralna (np. ABA) oraz podejścia rozwojowe (np. DIR/Floortime).

Są to metody o dobrze udokumentowanych podstawach naukowych, często stosowane w pracy z dziećmi

w spektrum autyzmu.

Problemy z nawiązaniem relacji
z rówieśnikami; dosłowne rozumienie żartów/metafor; izolowanie się na przerwach.

Silny opór przy zmianie trasy spaceru lub menu; układanie zabwawek w równe rzędy; lęk przed nowościami.

Trudność w przejściu z jednej lekcji na drugą; niechęć do zmiany miejsca w ławce; ścisłe trzymanie się reguł gier.

Reakcja lękowa na hałas na korytarzu; rozpaszanie się zapachem obiadu ze stołówki; niechęć do brudzenia rąk (klej,farby)

Monopolizowanie rozmów na ulubiony temat; trudność w skupieniu się na przedmiotach spoza kręgu zainteresowaniń.

Przeciążenie po intensywnym dniu(tzw.shutdown); trudność w proszeniu o pomoc, gdy zadanie jest za trudne).

Wielogodzinne zgłebianie jednego tematu (np. pociągi, dinozaury); powtarzanie tych samych scen w zabawie.

Jak rozpoznać autyzm? Tabela objawów.